ورود به پنل رشد

خانه » واژه نامه UX

واژه نامه UX

اصطلاحات ux

اصطلاحات UX تجربه کاربری

در مدرسه تجربه کاربری، ما به عنوان جامعه‌ای از علاقمندان به هنر و علم UX به بررسی عمیق اصول، مفاهیم، واژگان و تکنیک‌های تجربه کاربری (اصطلاحات UX) و به صورت کلی به آموزش UX می‌پردازیم. اینجا مکانی هست که هر فرد، از افراد مبتدی گرفته تا افراد حرفه ای و متخصص، میتونن در دنیای پویای UX تجربه خودشون را گسترش بدهند.

در واژه‌نامه UX، اصطلاحات کلیدی، مفاهیم حیاتی، و اصول پایه‌ای تجربه کاربری با به صورت مختصری مورد بررسی قرار میگیره و در مقالات آموزشی هم در مرود هر کدوم از این واژه ها به تفضیل برای شما شرح داده میشه. این واژه‌نامه نه تنها یک منبع اطلاعات جامع برای یادگیریه بلکه ابزاری قدرتمند برای بهبود درک شما از دنیای گسترده UX هم هست.

چرا اصطلاحات UX رو مطالعه کنیم؟

  • آموزش جامع: واژه‌نامه ما شامل توضیحات جامع و روان برای درک بهتر اصطلاحات مختلفه.
  • بروزرسانی مداوم: کلیه واژه ها و اصطلاحات به صورت مداوم به‌روز میشه و با آخرین تحولات حوزه UX هماهنگ میشه.
  • مشارکت جمعی: شما هم میتونین به افزایش غنای واژه‌نامه ما کمک کنین. با ارسال پیشنهادات خودتون، به جامعه ux ایران و همینطور مدرسه تجربه کاربری برای ارتقاء اطلاعات کمک کنین.

آخرین بروزرسانی: ۱۴۰۲/۱۲/۲۹

عبارت User Experience یا UX یکی از اصطلاحات ux به معنای تجربه کاربری است. تجربهٔ کاربری شامل رفتارها، نگرش‌ها و احساسات یک کاربر دربارهٔ استفاده از یک محصول است. تجربهٔ کاربری تمامی جنبه‌های کاربردی تعامل انسان با یک محصول دیجیتال رو در بر می‌گیره.

عبارت Accessibility یکی از اصطلاحات ux به معنای دسترسی‌پذیری است و منظور از دسترسی‌پذیری، اینه که یک محصول یا خدمت به چه اندازه و برای چه گروه‌هایی قابل استفاده است. طراحی با رعایت اصول دسترسی‌پذیری به معنای در نظر گرفتن نیازهای افراد دارای معلولیته، این معلولیت میتونه جسمی، شنوایی و… باسه همینطور توجه به روش‌های مختلفی که افراد ممکنه با محصول شما تعامل کنن به عنوان مثال، با استفاده از فناوری‌های کمکی.

تست A/B در طراحی تجربه کاربری یک روش استفاده شده برای آزمایش دو نسخه مختلف از یک طراحیه تا ببینیم کدام نسخه بهترین عملکرد رو ارائه میده. عموما در زمان اجرای آزمایشات A/B، تنها یک عنصر یا قابلیت از طراحی رو تغییر میدیم که این امکان رو به ما میده که متوجه بشیم بین یک یا چند گزینه موجود کدام ویژگی مناسب تر و تاثیر گذاره.

ادوبی ایکس‌دی یکی از محبوب‌ ترین ابزارهای طراحی تجربه کاربری (UX) هست. برنامه Adobe Xd بر پایه وکتور برای ایجاد طرح‌های سیمی، نمونه‌سازی، انیمیشن‌ها و طراحی واسط کاربری (UI) استفاده میشه. رقیب اصلی این برنامه میتونیم به Figma اشاره کنیم.

نقشه پیوستگی یا نمودار پیوستگی یکی از اصطلاحات ux رو زمانی نیاز داریم که بخوایم اطلاعاتی کیفی که از کاربران داریم یا ایده هایی که داریم رو سازماندهی و دسته بندی کنیم به خاطر همین اونها رو روی یک تخته مینویسیم و گروه بندی میکنیم تا بتونیم دید بهتری از نیازها و مشکلات داشته باشیم. معمولا این اطلاعات قابل اندازه گیری نیستند و باید اونها رو در کنار هم تحلیل کنیم.

Affordance ها یکی از اصطلاحات ux هستن که به استفاده یا هدفی میگیم که با توجه به توانایی های کاربر, یک عنصر در طراحی, قابلیت تحقق داشته باشه. به عنوان مثال، یک کمد امکان باز شدن داره ولی فقط زمانی کاربرد داره که دستگیره رو پیدا کنین یا یک خودرو قابلیت راندن داره اما فقط اگر بتونیم درب خودرو رو باز کنیم و خودرو رو روشن کنیم. در طراحی محصولات دیجیتال، هدف ایجاد عناصری هست که امکانات اونها با انتظارات کاربر هماهنگ باشه. به عنوان مثال، اگر یک دکمه طراحی میکنیم، احتمالاً کاربر انتظار داره بتونه روی اون کلیک کنه.

ساختن محصول با رویکرد طراحی و ساخت در نسخه های مختلف و در زمان کم رو رویکرد agile میگیم. چنین رویکردی در توسعه نرم افزارها هم مورد استفاده قرار میگیره و به تازگی در روندهای ux هم ادغام شده. این روش با رویکرد سنتی که ابتدا نیازها رو در زمان طولانی بسنجیم و مطالعه و تحقیق کنیم و بعد شروع به ساختن محصول کنیم متفاوته.

طراحی انیمیشن به فراید ایجاد تصاویر متحرک میگیم که به خصوص در interaction design کاربرد داره. از انیمیشن عموما برای ارائه بازخورد به کاربر پس از انجام یک عمل خاص استفاده میکنیم. مثلا، یک انیمیشن لودینگ که بعد از کلیک کردن کاربر روی یک دکمه, عملیات “بارگذاری” رو نشون میده. این انیمیشن به وضوح به کاربر میگه که عملیات درخواستی در حال انجامه.

در زمینه UX (تجربه کاربری)، اصطلاح “Audit” به معنای مرور یا بررسی جزئیات و وضعیت فعلی یک وبسایت، اپلیکیشن یا سامانه به منظور ارزیابی عملکرد و کیفیت و در واقع سلامت تجربه کاربری گفته میشه. این بررسی ممکنه شامل بررسی طراحی، ناوبری، فرآیندها و سایر عناصر مرتبط با تجربه کاربری باشه تا بهبودها و بهینه‌سازی‌های ممکن شناسایی بشه.

تست بتا یکی از اصطلاحات ux زمانی رخ می‌دهد که شما محصول ناتمامی را به یک گروه انتخابی از کاربران عرضه میکنین تا ببینین چطور در جهان واقعی عمل میکنه. این به شما امکان میده تا مشکلات، نقاط دردسرآور و نقاط قابل بهبود محصولِ بتای ناتمام خودتون رو پیش از توسعه و انتشار کاملش شناسایی کنین.

طوفان فکری یکی از اصطلاحات ux و روش های دست یابی به ایده ها و حل مشکلات کاربران در طراحی تجربه کاربریه. طوفان فکری یا Brainstorming یک تکنیک ایده‌ پردازی محبوبه که توسط طراحان UX استفاده میشه. اغلب این فعالیت به صورت گروهی انجام میشه و شامل تولید ایده‌ها و به اشتراک گذاشتن اونها بدون فکر زیاد انجام میشه. همچنین میتونیم به تنهایی Brainstorming انجام بدیم.

هویت برند، جوهر و اساس آنچه که یک محصول یا شرکت در واقعیت هست رو به تصویر میکشه. تجربه کاربری نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی و تقویت هویت برند داره.

Breadcrumb مسیر کاربر را در سایت نشان می‌دهد. مثل: لوازم الکترونیکی > موبایل > لوازم جانبی موبایل این مسیر نشان می‌دهد کاربر کجاست و چطور به آنجا رسیده است.

مرتب‌سازی کارت یک روش UX برای کشف اینکه کاربران اطلاعات را چگونه دسته‌بندی می‌کنند. این روش کمک می‌کند ساختار سایت طبق ذهنیت کاربران طراحی شود.

مطالعه موردی بخشی از نمونه کار طراح UX است که روند کامل پروژه، مسئله، تحقیقات، راه‌حل‌ها و نتایج نهایی را توضیح می‌دهد.

تجزیه و تحلیل جریان کلیک، الگوی حرکت کاربر بین صفحات و کلیک‌ها را ثبت می‌کند تا رفتار او و نقاط درد شناسایی شود.

بار شناختی یعنی تلاش ذهنی مورد نیاز برای پردازش اطلاعات. در UX باید بار شناختی را کاهش دهیم تا کاربر راحتتر تصمیم بگیرد.

تحلیل رقبا یعنی بررسی محصولات مشابه در بازار برای کشف نقاط قوت، ضعف و فرصت‌های طراحی بهتر.

یکنواختی یعنی هماهنگی در طراحی. کاربر بدون یادگیری مجدد باید بتواند در همه بخش‌ها همان الگوهای آشنا را پیدا کند.

بررسی زمینه‌ای یعنی مشاهده کاربر هنگام کار با محصول و پرسیدن سوالات مرتبط در لحظه، برای فهم رفتار واقعی او.

تجربه مشتری (CX) کل تجربه فرد با برند است. UX بخشی از CX است ولی تمام آن نیست.

تجربه کاربری تاریک یعنی طراحی برای فریب کاربر، مثل مبهم کردن مسیر لغو اشتراک. این نوع طراحی غیراخلاقی است.

ماتریس تصمیم ابزاری برای اولویت‌بندی ایده‌ها براساس معیارهای مشخص است. برای انتخاب بهترین راه‌حل طراحی استفاده می‌شود.

بدهی طراحی زمانی ایجاد می‌شود که تصمیم‌های اشتباه یا سریع باعث مشکلاتی در آینده توسعه محصول شوند.

تحویلات طراحی، آثار ملموسی هستن که یک طراح UX در طول پروژه ایجاد می‌کند؛ مثل پرسونـا، نقشه سفر کاربر، وایرفریم، پروتوتایپ و غیره.

الگوهای طراحی UX/UI عناصر تکراری و قابل استفاده مجدد هستند؛ مثل breadcrumb برای مسیر کاربر در سایت.

طراحی اسپرینت فرایندی ۵ روزه است که به‌سرعت یک پروتوتایپ را می‌سازد و تست می‌کند. توسط جیک نپ معرفی شده و شرکت‌هایی مثل Google و Uber از آن استفاده می‌کنند.

یک سیستم جامع شامل راهنماها، کامپوننت‌ها، رنگ‌ها، فونت‌ها و استانداردهای UI است تا طراحی یکپارچه و هماهنگ ایجاد شود.

تفکر طراحی شامل ۵ مرحله است: همدلی، تعریف مسئله، ایده‌پردازی، نمونه‌سازی و تست. برای حل چالش‌های تجربه کاربری استفاده می‌شود.

مطالعه خاطرات روشی است که کاربران در یک دوره زمانی تجربیات، احساسات و رفتارهای خود را در قالب یادداشت ثبت می‌کنند تا تحلیل شوند.

مستندسازی UX شامل ثبت تمام مراحل پروژه است: مشکل، تحقیقات، ایده‌ها، طراحی‌ها، یافته‌ها و نتایج تست‌ها. این کار مسیر پروژه را شفاف می‌کند.

همدلی یعنی درک نیازها و دردهای کاربر، که اساس طراحی تجربه کاربری موفق است.

نقشه همدلی شامل چهار بخش است: می‌گوید، فکر می‌کند، انجام می‌دهد، احساس می‌کند. برای خلاصه‌سازی دانش درباره کاربر استفاده می‌شود.

کاربر نهایی کسی است که محصول برای او ساخته شده و از آن استفاده خواهد کرد.

طراحی اخلاقی یعنی ساخت محصولاتی که با اصول اخلاقی هماهنگ باشند: احترام به حریم خصوصی، عدالت، شفافیت و عدم آسیب‌رسانی به کاربران.

ردیابی چشم حرکات چشم کاربر را هنگام مشاهده صفحه دنبال می‌کند تا مشخص شود کدام بخش‌ها توجه بیشتری جلب می‌کنند.

وفاداری میزان شباهت وایرفریم یا پروتوتایپ به محصول نهایی است. فیدیلیتی پایین ساده است؛ فیدیلیتی بالا بسیار شبیه نسخه واقعی است.

فیگما ابزاری محبوب برای طراحی UX/UI، ساخت وایرفریم، همکاری تیمی و ایجاد دیزاین سیستم است.

طراحی فلت سبکی است که از عناصر ساده، دو بعدی و رنگ‌های روشن استفاده می‌کند. این نوع طراحی شفاف، مینیمال و واکنش‌پذیر است.

گروه کانونی روشی در تحقیقات UX است که چند کاربر جمع می‌شوند و درباره ویژگی‌های یک محصول بحث می‌کنند. این جلسات توسط پژوهشگر هدایت می‌شود.

طراح فول‌استک کسی است که در همه لایه‌های طراحی و حتی مراحل توسعه مهارت دارد؛ برخلاف طراحانی که فقط روی UX یا UI تمرکز دارند.

اصول گشتالت مجموعه قوانینی هستند که نشان می‌دهند ذهن انسان چطور اطلاعات بصری را گروه‌بندی و تفسیر می‌کند. مثل قانون نزدیکی و مشابهت.

سیستم گرید مجموعه‌ای از ردیف‌ها و ستون‌هاست که ساختار صفحه را مشخص می‌کند و به چینش منظم و یکپارچه عناصر کمک می‌کند.

نقشه گرما نشان می‌دهد کاربران در کدام بخش‌های صفحه بیشتر فعالیت دارند. رنگ‌های گرم نشانه توجه بیشتر و رنگ‌های سرد نشانه توجه کمترند.

هوریستیک‌ها اصول ارزیابی UX هستند. این اصول به‌صورت میانبر ذهنی کمک می‌کنند مشکلات قابل‌استفاده بودن یک رابط شناسایی شود.

قانون هیک می‌گوید هرچه تعداد گزینه‌ها بیشتر باشد، کاربر زمان بیشتری برای تصمیم‌گیری لازم دارد. در UX هدف کم‌کردن گزینه‌های غیرضروری است.

HMW یعنی «چگونه می‌توانیم؟». این روش برای بازکردن مسئله و تبدیل آن به پرسش‌های قابل‌حل در مراحل ایده‌پردازی استفاده می‌شود.

آیدیشن همان ایده‌پردازی است. در این مرحله تعداد زیاد ایده بدون توجه به کیفیت تولید می‌شود. تکنیک‌هایی مثل Brainstorming یا SCAMPER استفاده می‌شود.

طراحی همگانی یعنی ساخت محصولاتی که برای افراد با هر توانایی، سن، زبان، وضعیت اقتصادی و فرهنگی قابل‌استفاده باشند.

معماری اطلاعات یعنی چیدمان و اولویت‌بندی اطلاعات در محصول. ساختار مناسب باعث راحتی کاربر در یافتن محتوا و انجام وظایف می‌شود.

طراحی تعاملی روی تعامل کاربران با محصول تمرکز می‌کند. ۵ عنصر اصلی آن: کلمات، نمایش بصری، اشیای فیزیکی، زمان، و رفتار هستند.

طراحی شهودی یعنی کاربر بدون آموزش یا راهنما بتواند محصول را بفهمد و استفاده کند. این مهم‌ترین هدف UX است.

مطالعات اتنوگرافیک یک روش تحقیق عمیق است که پژوهشگر با حضور در محیط واقعی زندگی کاربر، رفتارها، فرهنگ و تعاملات او را مشاهده و تحلیل می‌کند. این روش کمک می‌کند درک واقعی‌تری از نیازهای کاربر به دست بیاید.

Shadow Sessions یعنی همراه شدن یک طراح UX با طراح دیگر مثل سایه، برای یادگیری روند تصمیم‌گیری، تحلیل رفتارها و کسب تجربه عملی از پروژه‌های واقعی. این روش به مهارت‌آموزی درون‌سازمانی کمک می‌کند.

گوگل آنالیتیکس ابزار قدرتمندی برای تحلیل رفتار کاربران در وب‌سایت است. با این ابزار می‌توان آمار بازدید، مسیر حرکت کاربران، صفحات پربازدید و نرخ تبدیل را تحلیل کرد تا تجربه کاربری بهبود داده شود.

آزمون درختی روشی برای بررسی ساختار منو و معماری اطلاعات است. کاربران بدون وابستگی به ظاهر گرافیکی، وظایفی را فقط با ساختار متنی منوها انجام می‌دهند تا میزان درستی سازمان‌دهی محتوا سنجیده شود.

الگوی تاریک طراحی‌هایی هستند که به‌صورت عمدی کاربران را فریب می‌دهند تا کاری انجام دهند که نمی‌خواهند؛ مثل اشتراک‌گیری اجباری یا مخفی‌کردن گزینه لغو. این الگوها غیراخلاقی هستند و تجربه کاربری را تخریب می‌کنند.