چطور در تست کاربردپذیری، وظایف مؤثرتری بنویسیم؟

تست کاربردپذیری واقعا از بقیه روش‌های تحقیق کاربر ساده‌تره. همیشه می‌گیم تست کاربردپذیری یه مهارت ضروری و پایه‌ایه و یکی از اولین چیزهایی که یه محقق تجربه کاربری باید یاد بگیره. در مقایسه با تحقیقات پیچیده که در محصولات بزرگ عموما انجام میده، انجام دادن تست کاربردپذیری مثل آب خوردنه اما نکات مهمی در نوشتن وظیفه در تست کاربردپذیری وجود داره که در این نوشته بهش میپردازیم.

البته باید به اینم اشاره کنیم که درسته که خوندن یه لیست از وظایف و سؤالات مشخص، از داشتن یه اسکریپت برای مثلا مصاحبه باز ساده‌تره، اما این همه ماجرا نیست. اجرای تست‌های کاربردپذیری ساده‌تره، ولی این به این معنی نیست که آسونه!

نوشتن وظایف (Task) تست کاربردپذیری (Usability Test) هنوزم یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های فرآیند تحقیق محسوب می‌شه. درست نوشتن این وظایف خیلی مهمه چون روی کل مطالعه اثر می‌ذاره و کیفیت داده‌هاتون رو تعیین می‌کنه.

شاید قبلاً تست‌های کاربردپذیری رو سریع مینوشتین و خیلی به محتواشون فکر نمیکردین یا حتی وظایف رو بدون زمینه خاصی توی یه پروتوتایپ قرار میدادین و حتی دستورالعمل خاصی هم براش تعیین نمیکردین اما خب نکاتی که در این نوشته بهشون اشاره میکنیم بهتون کمک میکنه تا تست کاربرد پذیری بهتری داشته باشین.

وظیفه (Task) تست کاربردپذیری چیه و کی باید ازش استفاده کنیم؟

قبل از اینکه بریم سراغ چگونگی ساخت وظایف کاربردپذیری، مهمه بدونیم این وظایف چی هستن و کی به کار میان.

هدفمون اینه که بفهمیم یه نفر چطور از یه رابط کاربری استفاده می‌کنه، با اندازه‌گیری سه چیز: کارایی (efficiency)، اثربخشی (effectiveness) و رضایت(satisfaction). این معیارها رو می‌تونیم با دادن وظایف واقعی به افراد روی یه رابط کاربری (چه پروتوتایپ باشه چه محصول واقعی) بسنجیم.

از شرکت‌کننده‌ها می‌خوایم این وظایف رو انجام بدن و مشاهده می‌کنیم چی پیش میاد. تست کاربردپذیری به این شکل بهمون کمک می‌کنه بفهمیم آیا افراد می‌تونن وظیفه رو کامل کنن (اثربخشی)، چقدر طول می‌کشه (کارایی)، چندتا خطا دارن (اثربخشی و کارایی)، و بعد از استفاده از محصول چه احساسی دارن (رضایت).

هر تست کاربردپذیری لزوماً نباید این شکلی باشه، پس مهمه که تصمیم بگیریم آیا نیازه این فرآیند رو طی کنیم یا نه. گاهی وقتا ما جلسات کاربردپذیری رو ترتیب میدیم که توشون فقط بازخورد روی مفاهیم نیاز داریم یا از شرکت‌کننده میخوایم که پروتوتایپ رو بدون جهت‌دهی خاصی کاوش کنه. در این موارد، از وظایف تست کاربردپذیری استفاده نمیکنیم و فرمول خاصی رو هم پیروی نمیکنیم.

در تست کاربرد پذیری باید به این مورد توجه کنیم که ما باید وظایفی رو بنویسیم که شرکت‌کننده رو به سمت سوگیری نبره یا داده‌ها رو خراب نکنه. هدف ما اینه که مشکلات رو پیدا کنیم، با معیارها اندازه‌گیریشون کنیم و بفهمیم مشکل چقدر بزرگه. برای به دست آوردن این معیارها و بینش‌های ارزشمند، باید حواسمون به چگونگی اجرای مطالعه و نوع سؤالاتی که می‌پرسیم باشه.

چگونگی ساخت یک وظیفه هدفمند برای تست کاربردپذیری

اگر می‌خوای وظایف کاربردپذیری خوبی بنویسی، توصیه میکنم مراحل زیر رو دنبال کنین:

• با یک هدف شروع کن.
  اول از همه، هدف نهایی کاربر رو مشخص کن. کاربر آخرش می‌خواد به چی برسه؟ هدفش از استفاده از این محصول چیه؟
  
• یه کم پیش زمینه در اختیار کاربر بزار.
  به جای اینکه شرکت‌کننده‌ها رو بدون هیچ اطلاعاتی بندازی وسط کار، یه زمینه بهشون بده که چرا باید از این محصول استفاده کنن. می‌تونی این زمینه رو به عنوان اطلاعات پس‌زمینه در نظر بگیری؛ اینکه چرا تو دنیای واقعی از این محصول استفاده می‌کنن.
  
• اطلاعات مرتبط بده.
  چون داری معیارها رو ثبت می‌کنی، نباید تو دستورالعمل‌ها گنگ باشی. اگه کاربرا باید تاریخ، مکان یا داده خاصی تو فرم وارد کنن، اون اطلاعات رو بهشون بده. نباید بذاری کاربر حدس بزنه تو چی ازش می‌خوای، چون اینطوری داده‌هات به هم می‌ریزه.
  
• مطمئن شو یه پایان قابل دستیابی وجود داره.
  اگه می‌خوای یک کاربر، وظیفه ای رو انجام بده، مطمئن شو که می‌تونه. باید یه “پایان” قابل دستیابی باشه که برای شرکت‌کننده رضایت‌بخش باشه و به تو کمک کنه ثبت کنی آیا شرکت‌کننده‌ها تونستن وظیفه رو کامل کنن یا نه.
  
• سناریوهای وظیفه‌ات رو بنویس.
  وقتی این اطلاعات رو جمع کردی، سناریوی وظیفه رو بنویس. چند نمونه هم آخر این نوشته آوردم.
  
• یه تست تمرینی (یا دوتا!) انجام بده.
  بعد از نوشتن سناریوهای وظیفه، یه تست تمرینی با کارمندای داخلی، دوستان، خانواده یا هر کسی که وقتشو داره انجام بده. این تست تمرینی بهت کمک می‌کنه جریان تست رو تمرین کنی، مطمئن شی وظایف معنی‌دارن و ببینی آیا تعدادشون زیاده یا نه.

یه سؤال رایج اینه که در یک تست کاربردپذیری چند تا وظیفه باید باشه؟ بستگی به پیچیدگی وظایف و زمانی که با شرکت‌کننده داری داره. برای یه جلسه ۴۵ تا ۶۰ دقیقه‌ای، معمولاً ۵ تا ۷ وظیفه قرار میدیم. با انجام تست تمرینی، می‌تونی حس خوبی از تعداد وظایف مناسب به دست بیاری.

چیزهایی که باید ازشون دوری کنید!

چندتا اشتباه تکراری هست که در خیلی از تست‌های کاربردپذیری ممکنه پیش بیاد. موارد زیر رو موقع نوشتن اسکریپت و در تست تمرینی مدنظر داشته باش:

• استفاده از کلمات رابط کاربری.
  اگه می‌خوای کاربرا “ثبت‌نام” کنن، “خرید رو نهایی کنن” یا “به سبد خرید اضافه کنن” و این کلمات تو رابط کاربری‌ات هستن، ازشون تو وظیفه استفاده نکن. استفاده از کلمات رابط کاربری، کار رو برای شرکت‌کننده‌ها ساده‌تر می‌کنه چون عملاً داره راهنمایی‌شون می‌کنه. به جاش از مترادف‌ها استفاده کن. مثلاً اگه می‌خوای یکی تو خبرنامه‌ات ثبت‌نام کنه، بپرس: “چطور می‌تونی از طریق ایمیل اطلاعات بیشتری بگیری؟”
  
• ساخت سناریوهای پیچیده.
  سناریو های پیچیده و پر از جزییات میتونه باعث سردرگمی شرکت کننده در تست بشه. شرکت‌کننده باید کلی جزئیات سناریو رو بخونه تا وظیفه رو انجام بده، پس جزئیات غیرضروری می‌تونه داده‌ها مون رو خراب کنه.
  
• ناراحت کردن یا حساس کردن شرکت‌کننده.
  تا جایی که میتونین از جزئیات حساسیت‌برانگیز مثل مذهب، کاهش وزن، سیاست یا سلامت دوری کنین. به جای اینکه سناریو درباره خود شرکت‌کننده باشه، باید درباره موضوع باشه. از سناریوهایی که شرکت‌کننده رو سرزنش می‌کنن یا تو موقعیت ناخوشایندی می‌ذارن دوری کنین.
  
• سوگیری با محتوا.
  در تست ها یه “محتوای” اضافی به چیزی که از شرکت‌کننده میخواین اضافه نکنین. مثلاً به شرکت کننده بگین که گزینه‌ای رو انتخاب کن که “تخفیف عالی” داره. سعی کنین کلمات و توصیفاتتون تا حد ممکن خنثی باشه.

بررسی دو نمونه تست کاربردپذیری

همه این تئوری‌ها شاید ساده به نظر بیاد تا وقتی بخوای وظیفه بنویسی. این ۲ نمونه بهت کمک می‌کنه راحت تر تست کاربردپذیری خودت رو بنویسی:

وظیفه ۱

هدف وظیفه: خرید بلیط سفر هوایی

• با هدف شروع کن.
  • برای این وظیفه، می‌خوام یک مسافر، بلیط پرواز برای یک مقصد مشخص پیدا کنه و بخره.

• یه کم زمینه بده.
  • این فرد قصد داره برای تعطیلات به یک شهر دیگر سفر کنه و میخواد بلیط پروازی پیدا کنه که در یک تاریخ مشخص حرکت کنه و مستقیماً به مقصد برسه.

• اطلاعات مرتبط بده.
  • برای ساده‌تر کردن کار، مقصد، تاریخ حرکت و بازگشت، و نوع کلاس پرواز (اکونومی) را بش میدم. برای تکمیل خرید، اطلاعات کارت اعتباری تستی و مشخصات مسافر رو هم ارائه می‌کنم.

• حالت پایانی
  • کامل کردن خرید بلیط و رسیدن به صفحه تأیید رزرو.

• سناریوی وظیفه:
  • «یک بلیط رفت‌وبرگشت در تاریخ مشخص به مقصد تعیین‌شده پیدا کن و خریدت را تا مرحله تأیید نهایی کامل کن.»

وظیفه ۲

هدف وظیفه: خرید اشتراک دانه قهوه تازه

• با هدف شروع کن.
  • برای این وظیفه، می‌خوام یک قهوه‌دوست تازه‌کار یک اشتراک دانه قهوه تازه پیدا کنه و بخره.

• یه کم زمینه بده.
  • این شخص اخیراً به قهوه تازه آسیاب‌شده علاقه‌مند شده و می‌خواد یک اشتراک پیدا کنه که ماهی یک‌بار دانه قهوه تازه و باکیفیت براش ارسال کنه.

• اطلاعات مرتبط بده.
  • برای ساده‌تر کردن کار، چون ممکنه نتایج زیادی وجود داشته باشه، برندی که دنبالشه و دوره اشتراک (ماهیانه) رو بهش می‌دم. چون می‌خوام محصول رو بخره، اطلاعات کارت اعتباری تستی و آدرس ارسال رو هم بهش می‌دم.

• حالت پایانی.
  • کامل کردن خرید و رسیدن به صفحه تأیید.

• سناریوی وظیفه:
  • یک اشتراک ماهانه دانه قهوه تازه از برند مشخص شده پیدا کن و خریدت رو تا مرحله تأیید نهایی کامل کن.

شرکت‌کننده‌ها و مخاطباتون رو در نظر بگیرید!

فقط چون وظایفتون واقعی به نظر میاد، به این معنی نیست که کار تمومه. باید مطمئن بشید شرکت‌کننده‌های مناسب رو برای مطالعه انتخاب کردید تا بهترین داده‌ها و بینش‌ها رو به دست بیارید!

اگر تجربه ای در تست کاربرد پذیری دارید حتما باهام به اشتراک بذارید &#۱۲۸۵۷۸;